Smolnica

Kościół Rzymskokatolicki św. Bartłomieja
woj. śląskie, 44-153 Smolnica, ul. Wiejska
2020.10.24

Wioska istniała przed najazdem Tatarów - świadczy o tym fakt, że w 1305 roku otrzymała prawo niemieckie, magdeburskie, aby umożliwić sprowadzenie osadników niemieckich (do dziś pozostały nazwiska Golmann i Foit).

W opracowaniach historycznych dwukrotnie wyszczególniono kościół parafialny: w 1376 roku i w 1447 roku. Wieś Smolnicę zarejestrowano jako samodzielną parafię (w podziale biskupstwa - diecezji Wrocław, w ostatniej połowie XIV wieku - archidiakonat Opole, archiprezbiterat Gliwice pod nr 8: Smolnitz. Smolnica figuruje jako samodzielna parafia; tak samo w obrachunku świętopietrza z 1447 roku znowu pod nr 8 jako samodzielna parafia). Obecny stary kościół został według sprawozdania z wizytacji z 1687 rroku zbudowany ok. 1600 lub 1603 roku przez protestantów (luteran) pod wezwaniem św. Bartłomieja.

W sprawozdaniu z wizytacji w diecezji wrocławskiej z 1904 roku czytamy: "Kaplica we wsi Smolitz (Smolnitz) jest cała z drzewa, zbudowana przez luteran, pod wezwaniem św. Bartłomieja, Ap., w niej 1 ołtarz prosty drewniany, zakrystia mała z drzewa, wieża dzwonnica drewniana, złączona z kościołem, w niej 3 dzwony, lecz ten mniejszy pęknięty, ambona prosta. Pochowani tu są luteranie i katolicy. Dachy są naprawione i dobre, cmentarz drewnianym płotem dobrze ogrodzony, podłoga z ziemi, pokryta dylówką z desek, skarbona jedna wewnątrz. Dochody kościelne (beneficja) i sprzęt liturgiczny tego kościoła są zanotowane w ewidencji proboszcza. Odnośnie służby Bożej: w kaplicy celebruje się cztery razy w roku, kazanie w czasie mszy św., katechizacja odbywa się zaraz po kazaniu przed ofiarowaniem, do spowiedzi wielkanocnej przystąpiło 700 osób. Dzwonią trzy razy na Anioł Pański i raz przeciw Turkom. W kościele parafialnym - dedicatio - kiermasz przypada w pierwszą niedzielę po uroczystości św. Jadwigi, w kościółku filialnym (w Smolnicy) w pierwszą niedzielę po św. Marcinie. Przy chrzczeniu dzieci jest dwoje rodziców chrzestnych. Proboszcz w skompletowanej księdze zapisuje ochrzczonych, małżonków i zmarłych. Proboszczem w 1904 r. był ks. Jakub Jerzy Wewierski, Ślązak z Olesna Śl., wyświęcony we Wrocławiu."

Kościół w Smolnicy był odnawiany dwukrotnie w latach 1905-6 i 1937-8, drewniany, konstrukcji zrębowej, na podmurowaniu z kamienia. Ściany nawy zewnątrz i wewnątrz wzmocnione lisicami. Na rzucie prostokąta z węższą trójboczną absydą od wschodu, dodaną pod koniec XVII lub na początku XVIII wieku. Od północy prostokątna zakrystia, powiększona w 1905 roku, od zachodu kwadratowa wieża, dobudowana z początkiem XVIII wieku z kruchtą w przyziemiu. Nad absydą sklepienie pozorne, trójpolowe, w nawie niższy sufit z fasetami. Chór muzyczny z XVII lub XVIII wieku, wsparty na czterech bogato profilowanych słupach z zastrzałami z późniejszym prostokątnym występem w części środkowej; w podniebiu chóru strop belkowany. Do nawy od zachodu oraz do zakrystii portale zamknięte łukiem segmentowym. Na zewnątrz kościół pobity gontem. Wieża o ścianach pochyłych, szalowana deskami; dach namiotowy pobity gontem. Pierwotny stary ołtarz był rzeźbiony w stylu późnogotyckim i stanowił tryptyk schyłku średniowiecza. Pochodzi z ok. 1470 roku. W centralnej części figury rzeźbione: św. Barbary, Maryi z Dzieciątkiem i św. Doroty. W obu skrzydłach w dwu rzędach 12 apostołów. Na zewnątrz tryptyku malowidła św. Jerzego i św. Katarzyny prawdopodobnie z drugiej połowy XVI wieku. Dzisiaj brak tego starego tryptyku w kościele smolnickim. W Muzeum w Raciborzu znajdują się dwa boczne skrzydła i Madonna (znajdowała się - przyp. red.).

Na terenie części lasu smolnickiego - Wilcze Gardło, władze niemieckie podejmują budowę osiedla na 1600 osób, nazwanego Glaubensstadt. Osiedle to do 1945 roku zamieszkiwały rodziny niemieckie, wysiedlone w 1945 roku, a na ich miejsce sprowadzono repatriantów z Francji. W latach 1936-44 i po II wojnie światowej do 1948 roku duszpasterstwo w Smolnicy, jako w kościele filialnym prowadził proboszcz z Pilchowic, ks dziekan, radca duchowny Jan Kolarczyk, Rybniczanin. W sierpniu 1948 roku nominację jako lokalista na Smolnicę otrzymał ks. Ernest Blokisz, który w ciągu swej trzyletniej pracy duszpasterskiej odnowił wnętrze kościoła, wieżę na zewnątrz obito deskami, postawiono szopę na cmentarzu. Odbył z parafianami misje.

źródło: na podstawie Kroniki Parafialnej