Powołany został w 1974 roku pod nazwą Dział Budownictwa Ludowego. Początkowo prace działu związane były z projektami prof. Ignacego Tłoczka i dotyczyły układu budynków na terenie byłych włości hr. Starzeńskich. Rozpoczynano też przenoszenie pierwszych budynków na teren dawnych sadów tworząc pierwsze sektory. W tworzeniu koncepcji zabudowy skansenu uczestniczyli członkowie Rady Muzeum, wśród których byli dr Paweł Olszewski, prof. dr hab. Marian Pokropek, prof. zw. dr Anna Kutrzeba Pojnarowa i dyr. mgr Kazimierz Uszyński.

Pierwsze obiekty przeniesiono na teren muzeum już w 1967 roku, natomiast projekt skansenu Wojewódzki Konserwator Zabytków zatwierdził dopiero w 1971 roku. Najwięcej budynków translokowano przez pierwsze dwadzieścia lat i udostępniono wówczas dla zwiedzających dwa sektory skansenu.

Dział budownictwa wiejskiego (skansen) obejmuje 57 obiektów z pogranicza Podlasia, umieszczonych w trzech sektorach skansenu. Sprawny i pracujący młyn wodny zbudowany w połowie XIX wieku jest jedynym budynkiem in situ. Malowniczy krajobraz, bogata konfiguracja terenu i architektura młyna są przykładem najciekawszego zabytku techniki w kraju. Pozostałe budynki zostały tu przeniesione.