Uznaje się za pomnik historii Bohoniki i Kruszyniany - meczety i mizary, położone na terenie gminy Sokółka i gminy Krynki, w województwie podlaskim.

Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
z dnia 22 października 2012 roku.

Kruszyniany są wielokulturową i magiczną wsią na Podlasiu, która przyciąga ludzi swoją nieuchwytną wyjątkowością, energią otwartości i życzliwości do wszystkich odwiedzających ją gości. Główną atrakcją wsi Kruszyniany jest drewniany meczet położony w południowej części miejscowości, przy drodze prowadzącej na mizar (z tatarskiego zireć lub ziereć - muzułmański cmentarz). Pierwsza wzmianka o nim znajduje się w źródłach parafialnych i pochodzi z 1782 roku. Trudno określić dokładną datę jego budowy, jednak wydaje się, że powstał on w wieku XVIII, a fundatorami świątyni byli zapewne Krzeczowscy, jedna z najzamożniejszych rodzin tatarskich na tych terenach, posiadająca w owym czasie oprócz Kruszynian też Górkę i Łużany. W 1846 roku meczet został gruntownie wyremontowany, czego dowodem jest kamień z wyrytą datą wmurowany w fundament, obok wejścia dla kobiet.

Z historycznego punktu widzenia znaczące jest to, że meczety w Kruszynianach i Bohonikach to najstarsze muzułmańskie obiekty w granicach Rzeczypospolitej Polskiej.

Meczet - (z tur. mescit, z arab. mesdżid - miejsce kultu) to muzułmańska budowla sakralna pełniąca funkcję domu modlitwy. Podstawowym celem meczetów jest umożliwienie muzułmanom wspólnej rytualnej modlitwy - salat. Jest też oczywistym symbolem kultury islamu, przeniesionej na odległy i wyznaniowo odmienny grunt, jakim były i są ziemie polskie.

Plan i bryła meczetu w Kruszynianach jest połączeniem zarówno tradycyjnego budownictwa ludowego, jak i sakralnego muzułmańskiego. Z uwagi na wpływy chrześcijańskie oraz brak własnych architektów i wykonawców, dopatrzyć się w nim możemy wpływów architektury kościołów barokowych, co widoczne jest między innymi w charakterystycznym tympanonie, jak i dwóch wieżach, nawiązujących do minaretów. Meczet w Kruszynianach zachował do dziś swoją pierwotną bryłę, rozplanowanie i funkcję religijną. Składa się z dwóch sal modlitw (haram): jednej przeznaczonej dla mężczyzn oraz drugiej dla kobiet, oddzielonych delikatnym przepierzeniem. Meczet posiada dwa odrębne wejścia przeznaczone odpowiednio dla kobiet i mężczyzn z przedsionkami, gdzie wierni wchodząc zostawiają obuwie. Zasadnicze elementy sali modlitwy to: mihrab - nisza lub wnęka, wskazująca wiernym kierunek Mekki (kierunek modlitwy) oraz minbar lub mimbar - kazalnica, stojąca przy tej samej ścianie co mihrab.

Oprócz walorów historycznych i turystycznych zabytek nadal jest czynną świątynią, która wypełnia się wiernymi w czasie dwóch najważniejszych świąt Ramadan Bajram (Id al-Fitr) i Kurban Bajram (Id al-Adha).

Meczet w Kruszynianach został wpisany do Krajowego Rejestru Zabytków i 22 października 2012 roku zarządzeniem Prezydenta RP uznany za Pomnik Historii, będący najwyższą formą ochrony konserwatorskiej.

źródło: tablica informacyjna przy obiekcie